Dick Verheul - liedjesschrijver en troubadourDick Verheul (1954) is liedjesschrijver en troubadour. Een kritische kijk op de maatschappij en een duurzame leefwijze vormen de groene draad voor de meeste liedjes. Het zijn liedjes over de wereld waarin we leven, met titels als ‘Iets van de wereld zien’, ‘Het monster in de spiegel’, ‘Plastic kan nu echt niet meer’ en ‘Het geheim van Koning Midas’. Maandelijks verschijnt de elektronische nieuwsbrief Groene Verhalen, waarin elke keer het nieuwste liedje wordt gepresenteerd aan een belangstellende groep abonnees.
Dick Verheul bewoont een groot deel van het jaar een pipowagen op Ecoboerecamping De Swetteblom op het Friese platteland. Hij werkte eerder bij Omslag werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling, het programma Licht op Groen op Q-radio, milieu-educatiecentrum De Kleine Aarde, dagblad De Waarheid, het tijdschrift Twintig van de soldatenvakbond VVDM en de legendarische scholierenkrant De Snijboon.
In het Friese Bears werkt Alowieke van Beusekom dit voorjaar aan een verhalenpad. Midden tussen de weilanden ontstaat het pad met bomen en struiken er langs.
Een belangrijk kenmerk van een verhalenpad is, dat het altijd begint op de plek waar je bent. In de nieuwsrubriek van de vijfde aflevering van Groene Verhalen vertelt Alowieke over het pad. Ook in haar blog is er regelmatig over te lezen.
Een nieuw onderdeel in Groene Verhalen is met ingang van de vijfde aflevering ‘Het Verhaal.’ Yvon Eerland woont in een woongemeenschap Centraal Wonen aan de rand van Den Haag. Zij schrijft columns over haar leven op haar woonplek en haar liefde voor de natuur. Het eerste verhaal dat zij voordraagt in Groene Verhalen gaat over een Varen. Hieronder is het ook te lezen.
Varen
Het wordt al licht in het oerbos. Elfje Yvon wrijft in haar ogen. Een zonnestraal prikte precies in haar linkeroog. Slaperig kijkt ze om zich heen. Het bos is bezig de dauw te verdampen. Een lieveheersbeestje drinkt vlak naast haar nog snel van een druppeltje. Elfje Yvon laat zich nog even achterover vallen. Ze kijkt naar de varen waar ze onder in slaap is gevallen. Zijn blaadjes zijn zo fijn dat het kant lijkt. Een dauwdruppeltje glijdt langs een sprietje naar beneden, bovenop het neusje van elfje Yvon.
Ze schrikt wakker. Een zonnestraal piept naar binnen langs het rode rolgordijn. In de straal dansen stofdeeltjes. Met het rood op de achtergrond lijken het glittertjes, zo mooi lichten ze op. De varen naast het bed heeft de wacht gehouden. Tenminste zo lijkt het. Rustig, met alle tijd van de wereld staan de kant-achtige blaadjes te wennen aan de nieuwe standplaats; Een lief slaapkamertje met een rustige sfeer. Duidelijk net opgeknapt. Op een hoge plek zodat alle blaadjes mooi uitkomen tegen de kurkwand.
Gisteren lag de plant nog zonder pot in de bosjes. Zijn kluit verdroogd en vol verdorde takken. Ze heeft hem opgepakt en is toen een tijd bezig geweest om een bak te vinden waar de enorme kluit in zou passen. Daarna heeft de plant water gekregen. Heel veel water, want daar houden varens van. Daarna heeft ze voorzichtig de dode blaadjes weggeknipt. Voorzichtig want de uitlopers hebben scherpe delen in elke bladoksel. Toen al het water was opgezogen in de kluit kwam er een reus die de plant naar binnen bracht en op het hoge rotantafeltje in de slaapkamer zette. Nu stond de plant daar geduldig te wachten tot ze ging slapen. Dan keek ze een tijdje naar de varen en voelde zich veilig.
Trots vertelde ze haar vondst aan mensen: “Ik heb weer een plant gered!” zei ze, “Hij was gedumpt achter het gebouw!” Verbaasd werd ze aangekeken. Toen ging er bij iemand een licht op: “Bedoel je die lelijke oude varen die uit de vide komt?”
In de vierde aflevering van Groene Verhalen onder meer een gesprek met Marc Siepman. Hij ontwikkelde zich tot deskundige op vele terreinen, die te maken hebben met de toekomst van de Aarde, maar ook hoe mensen met elkaar samenleven. Verder oproepen, gedichten en nieuws over de nieuwe Zadenbibliotheek Nederland en de internatiomnale Dag van het Geluk. Klik op de video om het te zien en te horen.
Groene Verhalen is een maandelijkse video en daaraan gekoppeld een website en een elektronische nieuwsbrief.
Groene Verhalen is een initiatief dat mensen bij elkaar wil brengen die de wereld mooier willen maken. Denk aan een duurzame manier van leven, geluk brengen in het leven van anderen, de vrede in de wereld bevorderen, ruimte geven aan de natuur en op een verantwoorde manier omgaan met de rijkdommen die de Aarde biedt, eerlijk delen, rechtvaardigheid en solidariteit.
Neem een abonnement op de nieuwsbrief voor een euro per jaar.
Op 8 april is het officieel, dan gaat de Zadenbibliotheek Nederland van start. De zadenbibliotheek is de plek om zaden te lenen of te ruilen.
In Friesland bestaat al sinds 2017 zo’n zadenbibliotheek met tientallen vestigingen. Inmiddels heeft het Friese initiatief zich uitgebreid naar Drenthe, Overijssel en Utrecht. Het werd daarom tijd voor een nieuwe organisatie met bijbehorende stichting: Zadenbibliotheek Nederland.
Elke locatie van de zadenbibliotheek heeft een collectie zaden van groenten, kruiden en bloemen. De zadencollectie is op elke locatie anders. Dit hangt af van de zaden die weer worden ingeleverd en die worden geruild onderling.
Wereldwijd claimen steeds meer bedrijven het patent op diverse zaden. Deze claims betekenen dat zij rassen gemanipuleerd hebben en dat die niet meer vrij verspreid mogen worden. Een van de gevolgen is dat er steeds minder soorten zaden zijn en dus minder biodiversiteit. De initiatiefnemers van de zadenbibliotheek vinden dat zaden van de Natuur zijn en dus van iedereen.
Ondanks de coronacrisis voelen mensen in Nederland zich over het algemeen gelukkig, zo blijkt uit het World Happiness Report, dat verscheen op zaterdag 20 maart, de internationale Dag van het Geluk. Op de lijst van landen met de gelukkigste inwoners, staat Nederland op de vijfde plaats. Finland staat op nummer 1.
De rangschikking is gebaseerd op enquêtes, waar mensen een rapportcijfer toekennen aan hun eigen geluk. Nederlanders kiezen gemiddeld voor ongeveer 7,5.
De internationale Dag van het Geluk werd ingesteld in 2012 door de Verenigde Naties, op initiatief van Bhutan, een van de armste landen ter wereld.
Links
Het World Happiness Report 2021
Op heel veel plaatsen in Nederland heeft zondag 14 maart het Klimaatalarm geklonken in vele toonaarden. De muzikanten Wendy Lina en Fried Manders van Padoek Muziek kozen voor een artistieke aanpak.
“We hadden even geen zin om in de grote stad te demonstreren. En hoe je planeet-aardig stemt, dat weet iedereen zelf wel.”, zeggen ze over hun werkstuk.
Op de website van Padoek Muziek zijn meer kunstzinnige producties te vinden.
Link
Aan het einde van de vierde aflevering van Groene Verhalen is het nummer ‘Seizoensfruit’ te horen van zangeres/liedschrijfster Goudreinet. Het nummer is te vinden op haar cd ‘Een appeltje te schillen’.
Op de cd zingt ze haar eigen liedjes, waarbij zij zichzelf begeleidt op de gitaar. “Voor mij is de gitaar niet een instrument om scheurende solo’s mee te spelen, maar om een zangmelodie mee te begeleiden middels fraaie akkoorden en ritmes.”, zegt ze. Over haar liedjes: “Een liedje is een verzameling dagdromen, samengebald tot iets concreets.” Haar teksten zijn speels en verrassend en soms ontroerend. Naast de liefde is ook dierenwelzijn onderwerp van haar liedjes.
De cd ‘Een appeltje te schillen’ bevat dertien liedjes en er is een tekstboekje bij. De cd kan worden besteld bij de zangeres, zie haar website www.goudreinet-liedjes.nl
Een wereld met minder controle, nooit meer werken voor geld en datgene doen wat energie geeft. Het zijn enkele ideeën van Marc Siepman, die hij probeert in praktijk te brengen. “In het kapitalisme is geld verdienen het doel geworden. Maar dat kan nooit het doel zijn. Je doel in je leven is iets waar je gelukkig van wordt. Als iedereen doet waar hij of zij gelukkig van wordt, dan zou er een overvloed ontstaan.”
Het interview met Marc Siepman is te beluisteren in de vierde video ‘Groene Verhalen’ die op 1 april verscheen. Een samenvatting door Dick Verheul volgt hieronder.
De bodem
We gaan al eeuwen slecht om met de bodem. Ik leerde daar over in een cursus Permacultuur. Toen ik me er in ging verdiepen, bleek dat het nog veel belangrijker is dan ik in eerste instantie dacht. Het is belangrijk dat meer mensen er van weten, dus ik ging op zoek naar cursussen over dit onderwerp. Het aanbod bleek heel beperkt, daarom ben ik zelf een cursus gaan aanbieden. Al na een dag kreeg ik de eerste aanvraag. Na vier dagen zat de eerste cursus vol en een week later zat de tweede cursus vol. Die cursus – ik noemde hem ‘Humisme’ – heb ik uiteindelijk 86 keer gegeven.
Later volgde de cursus Ondergronds Gezwam, die meer inging op schimmels. Ik had aanvankelijk verwacht dat ik een of twee keer een cursus zou kunnen geven, maar de belangstelling bleek veel groter dan ik had dacht.
Het belang van een gezonde bodem
Kijk naar de akkers, dan zie je wat er mis gaat. Er staan plassen op het land en dat hoort niet. Het water hoort de bodem in te trekken. Die plassen zijn een indicator, die signaleren dat er iets mis is met de structuur van de bodem. Als de structuur gezond is, dan kan het water de bodem binnendringen en dan wordt het ook vastgehouden. Dan zijn planten veel minder droogtegevoelig. Het constante beregenen wat in de landbouw gebeurt, is ook een teken dat er iets mis is.
Vergelijk het eens met een natuurlijk systeem, zoals een bos. Daar produceren de bomen biomassa die door het bodemleven wordt verteerd. Het gehalte aan organische stof neemt steeds verder toe, waardoor de bodem in staat is water vast te houden en het water dringt heel makkelijk de bodem binnen. Je ziet dan ook dat alles daar gezond is. Toch zie je dat de bossen nu steeds ongezonder worden, doordat de landbouw veel te veel stikstof uitstoot, waardoor natuurgebieden vermesten en verzuren. Dat heeft zijn weerslag op de mycorrhizale schimmels die samenwerken met bomen en het systeem gezond houden.
Als je je daarin gaat verdiepen dan realiseer je je dat het hele systeem moet veranderen. Er is eigenlijk niets aan de huidige landbouw dat werkt. Alles gaat achteruit: de bodem, de biodiversiteit, de kwaliteit van ons voedsel. De input wordt steeds hoger, terwijl de output naar verhouding steeds lager wordt. We zijn in de afgelopen vijftig jaar 700 keer meer kunstmest gaan gebruiken, terwijl de productie ongeveer gelijk is gebleven. Dat is gewoon niet vol te houden.
Systemen die zichzelf in stand houden
Als je en balletje op en bol oppervlak legt, dan heeft het de neiging er steeds vanaf te rollen. Het kost moeite en energie als je het op zijn plek wilt houden. Maar leg je het op een hol oppervlak, dan rolt het steeds terug naar het midden, zonder dat je er energie in hoeft te steken. Zulke zelf-organiserende systemen zie je in de natuur overal.
Onze landbouw is gebaseerd op controle. Daardoor ben je steeds bezig met bestrijding. Je moet er veel energie in steken en je haalt er naar verhouding weinig energie uit. In de landbouw steekt er 8 a 10 calorieën in om er een calorie uit te halen. Ter vergelijking: bij een voedselbos zul je er bijna geen energie in steken en er wel veel uithalen. De cijfers zijn omgedraaid. In plaats van controle, oefen je vooral invloed uit. Je vervangt hier eens een boom, je snoeit eens wat en je oogst wat. Maar je probeert niet te bepalen welke organismen in dat voedselbos leven. Als er een probleem ontstaat, bijvoorbeeld een rupsenplaag, dan komen vogels de rupsen opeten. Als er meer rupsen komen, dan komen er ook meer vogels. Het systeem zoekt naar een nieuw dynamisch evenwicht. Als je de rupsen zou bestrijden, dan komen de vogels niet en dan blijf je je leven lang de rupsen bestrijden. Je hebt roofdieren nodig om een natuurlijk evenwicht te krijgen. Hoe meer soorten er zijn, hoe complexer het systeem wordt. En een complex systeem vindt makkelijker een dynamisch evenwicht. Als je controle loslaat dan zullen rupsen, teken en ratten niet verdwijnen, maar het aantal neemt af, zodat je er geen last meer van hebt.
Zijn voedselbossen de toekomst?
Ik geloof niet zo in ‘de’ oplossing voor alle problemen, maar voedselbossen zijn wel ‘een’ toekomst. En als één oplossing zou zijn, dan komen voedselbossen wel heel erg in die richting. Kijk naar de problemen die we hebben. Er is steeds meer droogte door een verstoorde waterkringloop. Bomen kunnen die waterkringloop herstellen, met een akker werkt dat niet. Een ander probleem is de achteruitgang van de kwaliteit van ons voedsel. Een voedselbos levert voedsel dat vele malen gezonder is. De voedingswaarde is veel hoger.
Verder nemen bomen CO2 op en slaan dat op in de bodem. Dat is goed. met het oog op het klimaat. Een akker waar steeds geploegd wordt, verdwijnt die CO2 juist.
Levert een voedselblos voldoende op?
Momenteel wordt driekwart van de landbouwgrond gebruikt voor veevoer. Als je zou stoppen met die vee-industrie, dan houd je een enorm landbouwareaal over. Dus zelfs als een voedselbos maar 20 procent zou opbrengen van een akker, (wat niet zo is) dan zou je dus nog steeds voldoende voedsel produceren. Het mooie van een voedselbos is, dat je eigenlijk meerdere akkers op elkaar stapelt. Je hebt een laag kruiden, klimplanten, lage bomen en hoge bomen. Die produceren allemaal voedsel.
In Nederland is het beperkt, want je hebt een ruim opgezet voedselbos nodig. Maar Samenland in Sint Truiden produceert voor een grote groep mensen. Zelfs bij extensief beheer kun je nog veel voedsel produceren. En kijk daarnaast naar de biomassa die geproduceerd wordt, kijk naar de opbrengst oor het klimaat en voor de waterkringloop en de koolstofkringloop, de biodiversiteit. Zo bezien is het een en al winst.
Nooit meer werken voor geld
Ik heb ooit gezegd dat ik nooit meer wil werken voor geld. Begrijp me goed, ik werk heel veel, het accent ligt op ‘niet voor geld’. Als ik werk om me neem is voor mij niet de eerste vraag ‘krijg ik er geld voor’, maar ‘krijg ik er energie van’. Als je voor een baas werkt en je krijgt er niets voor terug behalve geld, dan houd je het niet vol. De kunst is om er meer energie uit te halen dan je er in stopt, anders raak je burned-out. Je ziet dat ook in de natuur, waar eekhoorntjes energie overhouden van het begraven van eikeltjes.
Ik ben heel anders naar werk gaan kijken, toen ik dertien jaar geleden met mijn bedrijf stopte. Ik maakte websites en als ik dat voor mezelf deed dan kreeg ik er energie van. Maar als ik hetzelfde werk deed voor een betalende klant, dan zoog het energie weg. En ook als je een eigen bedrijf hebt, werk je nog steeds voor een baas, maar het is alleen steeds een andere baas.
Daarom ben ik uiteindelijk voor mijzelf gaan werken, vanuit een intrinsieke motivatie. Soms doe ik iets omdat iemand mij wat vraagt, zoals ‘wil je een lezing geven’. Maar als het een doelgroep is die niet bij me past, dan doe ik het toch niet., ook al zouden ze me ervoor betalen.
In het kapitalisme is geld verdienen het doel geworden. Maar dat kan nooit het doel zijn. Je doel in je leven is iets waar je gelukkig van wordt. Als iedereen doet waar hij of zij gelukkig van wordt, dan zou er een overvloed ontstaan. Je krijgt dan een web van onderlinge afhankelijkheid, net zoals je dat in een ecosysteem ziet. Nu blijven we hangen in de illusie van schaarste. Geld geeft een schijnzekerheid. Maar als morgen de economie in elkaar stort, dan kun je wel geld hebben, maar dan heb je dus eigenlijk niks. Laten we relaties herstellen door onvoorwaardelijk te geven en onvoorwaardelijk te ontvangen. Om dat te kunnen ervaren zijn we gestopt met werken voor geld.
Een leefbare wereld met minder controle
We proberen overal de controle over te krijgen. Maar zodra je de controle durft los te laten, komt er meer ruimte voor inheemse planten, insecten, vogels. Zo kan het systeem steeds gezonder en complexer worden.
Ook de overheid probeert steeds meer controle uit te oefenen om ons in toom te houden. eigenlijk probeert de overheid ons te bestrijden
De economie bepaalt hoe dingen functioneren.
Maar uiteindelijk is controle een illusie. Je kunt geen controle hebben over een complex systeem. Daarom proberen we alles eenvoudiger te maken. Deze platen en bomen mogen hier groeien, andere niet. Zo bepalen we alles.
En zo krijg je steeds meer problemen: mensen die het niet eens zijn met de regels, planten die het niet eens zijn me de plek die hen is toebedeeld, insecten die de monocultuur wel lekker vinden. En het gevolg is niet dat we het anders gaan doen, nee, we gaan nog meer controle uitoefenen.
Mijn droom is een wereld waarin we die controle loslaten en in plaats van controle invloed gaan uitoefenen. Je krijgt dan complexe systemen die zichzelf gaan organiseren, die mooier en gezonder worden. Schoonheid vind je alleen maar op plekken waar de controle los is gelaten. In een gemeenschap waar iedereen vanuit een intrinsieke motivatie leeft en dingen doet die de wereld mooier maken, daar komt schoonheid in die culturen. Dat is mijn droom: een wereld zonder controle. Ik denk dat dat de enige manier is om een wereld te krijgen die leuk is, die voor iedereen leefbaar is, voor mensen, maar ook voor dieren en zelfs voor bacteriën. En uiteindelijk zal dat ook het klimaat ten goede komen.
Links
Schrijfster Laura Vegter ging op zoek naar een nieuw keven, meer in verbinding met de Aarde. In haar boek ‘Naar de Aarde’ neemt ze de lezers mee op haar zoektocht.
De uitgever verwoordt het als volgt op de achterflap van het boek:
“Je wilt in harmonie leven met de natuur én jouw steentje bijdragen aan een groenere wereld. Klinkt mooi. Maar hoe doe je dat?
Laura Vegter ging op de thee bij negen Nederlandse Earthkeepers. Van wormenhotelbouwer tot promotor van drinkbare rivieren. Ze vroeg hen wat ervoor nodig is om je hart te volgen en meer in verbinding met de Aarde te leven.
Door de verhalen van de pioniers weeft de auteur haar eigen reflecties op deze ontdekkingsreis. Naar de Aarde gaat ook over ‘aarden’ en angsten aangaan. Haarfijn en met zachte zelfspot beschrijft zij haar inzichten en emoties.
Deze gids voor de groene pionier staat vol inspiratie, bemoediging en handvatten voor wie zelf de sprong wil wagen. Naar een leven dat goed voelt voor jou en de Aarde.”
Een uitgebreid interview met Laura Vegter is te beluisteren in de derde aflevering van Groene Verhalen. Of lees hier de samenvatting van het gesprek.
Het boek Naar de Aarde kan worden besteld bij de plaatselijke boekhandel. Zie hier de andere bestelmogelijkheden.
Naar de Aarde: Hoe word ik een groene pionier, Laura Vegter. Trophonios Publishing, oktober 2019. ISBN: 9789491728341. Prijs: € 20.
In Tilburg begint dit voorjaar de aanleg van Groeituin 013, op een terrein dat nu nog kaal is, op de hoek van de Reeshofdijk en de Zwartvenseweg. Onze Tilburgse correpondent Marcel ging er kijken en sprak met Karin Moers.
De tuin is een project van de stichting Het Werkt, die als doel heeft “een gelukkig leven midden in de maatschappij, voor mensen met een afstand tot de samenleving”. Directeur Hein van den Hurk bedacht de opzet van de tuin. Hij wilde een mooi groen project opzetten, midden in de stad, voor alle stadsbewoners, maar waar altijd mensen van Stichting Het Werkt of anderen die iets kwetsbaarder zijn terecht kunnen.
Wat vindt Karin Moers het belangrijkste van deze plek?
“Het lijkt om de plantjes te gaan, maar eigenlijk is de kracht van de tuin het sociale aspect. De verbinding die hier plaatsvindt tussen enorm diverse mensen die samen aan een gemeenschappelijk doel bezig zijn, dat is wel echt de kracht van deze tuin”.
Links