Dick Verheul - liedjesschrijver en troubadour

Guus Geurts verdiept zich al vele jaren in vraagstukken als voedselvoorziening, landbouw en milieu. En die interesse begon ooit met reizen naar verre landen, waar hij kennismaakte met inheemse volken. Beluister het interview in de twaalfde aflevering van Groene Verhalen.

Leren van de inheemse volkeren

“Vanaf mijn 25-ste heb ik wat wereldreizen gemaakt. Ik kreeg daarbij steeds meer waardering voor inheemse volkeren. Omdat ook bij hen de klederdracht verwestert, heb ik overal hoeden en petten meegenomen als souvenir, veel uit Azië, een peniskoker van de Dani uit Irian Jaya.
Inheemse volkeren zijn vaak zelfvoorzienend, ze kunnen met veel minder toe dan wij. Bijvoorbeeld de Black H’mong in Vietnam, die hebben indigo voor hun kleren en ze telen ook de hennep zelf en rijst en wat dierlijke eiwitten. Ze doen dat in een kleine kring.
Ik ben me gaan verdiepen in de vraag hoe het komt dat inheemse volken steeds meer in de verdrukking komen. Wat zijn de structurele oorzaken? Er is vaak intern discriminatie naar die volkeren en daarnaast komt hun landbezit steeds meer in gevaar. Dat komt mede doordat wij palmolie uit Indonesië importeren of soja en rundvlees en biobrandstoffen van suikerriet uit Brazilië. De landbouw is vaak een grote oorzaak van boskap.
De volkeren waarvan wij veel zouden kunnen leren, juist die komen in de verdrukking. De inheemse volkeren hebben trouwens ook het beste gezorgd voor biodiversiteit. Die is vaak heel hoog in de gebieden waar ze nog wonen.

Vanaf mijn 34-ste ben ik beleidsgerichte milieukunde gaan studeren in Nijmegen om de oorzaken te onderzoeken hoe het komt dat de inheemse volkeren in de verdrukking komen en er steeds meer natuurgebieden worden gekapt. Ik ontdekte al snel dat de wereldmarkt geliberaliseerd is door het beleid van de Wereldbank, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en ook de Wereldhandelsorganisatie (WTO) met vrijhandelsverdragen. Door die liberalisering komt bijvoorbeeld de soja al sinds de jaren zestig zonder importheffingen de EU binnen. Sinds 2002 werk ik samen met de de Nederlandse Akkerbouw Vakbond en die akkerbouwers kunnen heel moeilijk concurreren tegen die goedkope soja. Zij willen hier ook erwten, bonen, lupine telen. In Zuid-Europa kun je ook soja verbouwen.
Hetzelfde zie je gebeuren met goedkope palmolie. En de Amazone wordt deels gekapt voor hout, maar deels ook voor rundvleesproductie. Maar we hebben al genoeg vlees in Europa.
Maar juist met Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay komt er nu het handelsverdrag Mercosur. Dat is bedoeld om nog meer rundvlees te importeren, naast suikerriet en ethanol. Die grote verbanden, daarop ben ik me de laatste jaren steeds meer op gaan richten.

Het boek Wereldvoedsel

Tien jaar geleden heb ik een boek geschreven: “Wereldvoedsel – pleidooi voor een rechtvaardige en ecologische voedselvoorziening”. De foto’s die ik maakte tijdens mijn reizen staan er in. Bijvoorbeeld van een varkensboer in Laos, die de varkens los laat lopen naast een varkensboer in de Peel. Je ziet dat in andere landen vaak nog handarbeid is, wat bij ons vervangen is door machines. Daardoor hebben mensen minder werk en je hebt olie en mijnbouwproducten nodig voor die machines.

Beluister het hele interview in de twaalfde aflevering van Groene Verhalen.

Links

Website Guus Geurts
Het boek Wereldvoedsel
Petitie voor voedselsoevereiniteit en klimaatrechtvaardigheid
Voedsel Anders
Handel Anders

Marjan Verhees is een boerendochter die op het land van de boerderij in het Brabantse Liessel een prachtige plek creëerde waar heel veel mensen gebruik van maken voor en scala aan activiteiten: het Eibernest.

Marjan Verhees komt aan hrt woord in de elfde aflevering van Groene Verhalen.

Het begon ooit als varkenshouderij met 1100 varkens, maar nu zijn er nog maar twee varkens over: Truike en Ties, moeder en zoon. Het zijn Hongaarse wolvarkens, mangalitza, en ze mogen blijven als ‘belevingsvarkens’, zodat bezoekers kunnen ervaren dat een varken meer is dan een hamlap, dat een varken een persoonlijkheid is.

Het Eibernest ontstond geleidelijk nadat vijftien jaar geleden het Netwerk Alternatieve Reizigers (NAR) op de boerderij in Liessel neerstreek voor een ‘NAR-Gathering’, een bijeenkomst met woonwagens en een tentenkamp, kampvuren, muziek, interessante gesprekken, bijzondere mensen. Ook de bekende zanger Armand gaf acte de présence. Marjan was onder de indruk van die groep vrijbuiters, oude hippies en anarchistisch volk “en dat op ons land!”

Een van de narren maakte een tekening hoe hij het terrein voor zich zag, met een plek voor samenkomst, een zweethut en een amfitheater.

Naderhand werd Het Eibernest een stichting. Het Eibernest kreeg vorm op een plek waar voorheen mais stond. “We missen nu de opbrengst van de mais, maar ik verwachtte dat dat wel goed zou komen met opbrengst in een andere vorm. Misschien niet zozeer in financiën, maar dat je de weelde deelt. Dat is een permacultuurprincipe. En voor mij wordt het ook steeds leuker. Ik heb hier heel veel mensen verzameld”.

Inmiddels is er nog een project neergestreken op de plek van het Eibernest: de biologische tuin van de Peelconnnectie. Roel ten Hove en Jeroen van Keulen runnen de tuin met hulp van mensen die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Ze maken elke week zo’n dertig groentepakketten voor klanten in de omgeving. Iedereen heeft zijn taak.
Het werk buiten in het groen doet de mensen goed en daar komt steeds meer erkenning voor, vertelt Roel ten Hove. “Gewoon terug naar af. Ik ben gestopt met mijn werk in het ziekenhuis en we zijn begonnen in de Mariapeel met een keet en verder helemaal niks. Dat was de beste stap die ik ooit maakte.”

Marjan Verhees heeft haar wortels in de reguliere landbouw. “Vroeger stond ik in een café te praten over voerconversie, hoeveel voer je in een varken moet stoppen om er vlees uit te halen. Ik kan me dat nu helemaal niet meer indenken.”
Een ernstige persoonlijke crisis, een ongeluk, bracht haar tot het inzicht dat haar leven anders moest en ze dook in het alternatieve circuit. Ze leerde dat contact met de natuur, wandelen, tuinieren en werken met je handen in de grond, heel goed is voor een mens. “Wat wordt ook steeds meer wetenschappelijk aangetoond. Er is een groene beweging in de zorg en in de psychiatrie. Er landen hier regelmatig mensen die burn-out zijn. Maar we zijn geen hulpverleners, dus na een tijdje moeten mensen ook weer verder.”

“Permacultuur is de paraplu over het geheel, hoewel je het niet ziet. Mensen verwachten bij het woord permacultuur soms een kruidenspiraal of hugelbedden of een volgroeid voedselbos. Maar wij passen permacultuur op allerlei terreinen toe, ook op sociaal gebied: de weelde delen, meedoen aan een alternatief geldsysteem. Het komt ook terug in de biodiversiteit op het terrein en we werken met verschillende lagen beplanting. En overal groeit hier eetbaar spul, denk ook aan onkruid, dat zijn geweldige planten.”

Links

Het Eibernest
Netwerk Alternatieve Reizigers (NAR)
De Peelconnectie

Hongaarse Wolverkens
Armand
Permacultuur