Categorie: Muziek

Het was een prachtige avond in theater De Bres, waar acht liedschrijvers op donderdag 4 december hun mooiste liedjes brachten. Ook het koor STORM liet zich horen. Ik zong die avond het liedje Ouderwets is uit de mode, dat hieronder te beluisteren is.

Kamperstraat 30′ heet het liedje dat ik maakte speciaal voor het optreden voor Lege Stoelen in Zwolle op 9 september 2025 in Odeon. Voor deze speciale editie in het teken van het programma ‘Zwolse Bodem’ moest ik een liedje hebben dat over Zwolle gaat, een stad waar ik begin jaren zeventig woonde. En zo ontstond het lied ‘Kamperstraat 30’, het adres waar destijds het jongerencentrum Klein Palvu was gevestigd.

Later zong ik het lied nog eens tijdens het Podium Zwaluw in Lekkum. De opname daarvan is hierboven te beluisteren.

Het liedje speelt zich vijftig jaar geleden af. Bij sommige woorden in de tekst heb ik getwijfeld of ik ze moest gebruiken. Want weet iemand vandaag de dag nog wat een stencil is? Een rakel? Gestetner?
De stencilmachine had destijds een centrale plek in menig actiecentrum. Met de schrijfmachine tikte je teksten op een ‘moedervel’ en met de stencilmachine maakte je dan duizend afdrukken of meer. De machine draaide op stroom, maar er zat ook een slinger aan, zodat je ook handmatig kon stencilen. Een moedervel kostte destijds 20 cent, papier kostte een cent per vel. De stencilmachine betekende vrijheid van drukpers voor de armen. Er waren verschillende soorten stencilmachines, maar het beste merk was Gestetner.
Voor het maken van affiches gebruikten we de zeefdruktechniek. De ‘zeef’ is een nylon doek dat is opgespannen op een raamwerk. De nylon zeef laat inkt door. Via een fotografisch proces brachten we de afbeelding over op de zeef en wel zodanig dat de zeef alleen nog maar inkt doorliet op plekken waar we inkt wilden hebben. Om een afdruk te maken legde je de zeef op een vel papier. Daarna drukte je de inkt door de zeef met een ‘rakel’: een plankje met een rubber strip eraan. Het lijkt wel een beetje op zo’n ding waarmee je de vloer van de badkamer droog maakt.
De technieken komen nu wellicht onhandig, ouderwets of primitief over. Maar het gaf wel onafhankelijkheid en je kon er veel creativiteit in kwijt.

Kamperstraat 30

Het waren jaren van verzet en van protest
Provo, flower power, het ijlde nog na
Zwolle, jaren zeventig, ik was achttien jaar
Op de Veerallee naar school, deed een beetje maar mijn best
Maar het mooist was toch Klein Palvu, in de Kamperstraat,
een centrum vol van actie, plaats van samenkomst, een broeinest

Iedereen die jong was
en de wereld anders wou
kon medestanders vinden
in de Kamperstraat

We deelden daar na schooltijd leed en lief
Troffen daar elkaar in het scholierenkafee
Kafee dat spelde je K A F dubbel E
Ook de spelling was progressief
Er waren acties, demonstraties iedereen moest horen
iedereen moest weten van onze klacht en onze grief

Protest tegen de oorlog in Vietnam
Het onderwijs zou anders moeten
De school op de verkeerde route
Alles moest anders als het even kan
en zeker democratischer, want wij zijn nu aan zet
er komen andere tijden want wij komen er aan.

De machine draaide stencils van vroeg tot ’s avonds laat
Niks geen getiktok of getwitter
Wij hadden de machine van Gestetner
We deelden uit in de Diezerstraat.
Tot alles op is, blad voor blad, ons verhaal gaat rond
Verkleumd tevreden weer naar huis, we deden weer een goede daad

En de drukkerij zat vlak onder het dak
Affiches handgemaakt ontstonden wonderwel
En werden dan gedrukt, gerakeld vel voor vel
En als het donker was dan werden ze geplakt
op schuttingen en muren waar ieder ze kon zien
Als je niet door de politie was gepakt

De wereld moest veranderen en dat gebeurde wel
Maar niet altijd ten goede, soms helemaal verkeerd
Uren vergaderd, gestencild, geageerd
actie gevoerd, we luidden luid de bel
Had het zin? Natuurlijk had het zin. Stel je toch eens voor
Hadden wij toen niets gedaan, de wereld was een hel

Zaterdag 11 januari speelde ik tien liedjes bij het open Podium in muziekcafé De Lantaern in Zevenaar. Hierbij een opname van Het Eerste Liedje. Ik schreef het in september 2023 nadat ik had aangekondigd dat ik voortaan als liedjesschrijver door het leven zou gaan. Omdat ik vreesde dat ik niet genoeg onderwerpen zou kunnen bedenken voor liedjes, had ik een lijst gemaakt met wel dertig thema’s. Maar toen kwam er weer keuzestress: Wat moet je kiezen? Na een paar weken ontstond dit eerste liedje.

Hier tien liedjes die ik schreef in 2024, plus enkele oudere Nederlandse liedjes. Alle liedjes zijn al eerder gepubliceerd in de Nieuwsbrief Groene Verhalen. De bedoeling is dat er in 2025 nog veel meer liedjes zullen volgen. Wie benieuwd is, kan zich abonneren op de maandelijkse Nieuwsbrief Groene Verhalen.

1. Kom erbij

In de zomer maakte ik dit liedje, om het begin van de voorstelling aan te kondigen. De instrumentale versie met mondharmonica gebruikte ik als ik rond ging om publiek te verzamelen.

–

2. Iets van de wereld zien

Sommige mensen denken bij ‘iets van de wereld zien’ aan een vliegtuig. Maar het is in de allereerste plaats een kwestie van je ogen open zetten.

–

3. Dag van de Aarde

Het lied dat ik maakte ter gelegenheid van de jaarlijkse internationale Dag van de Aarde (Earth Day) op 22 april. Het rijmt niet, daardoor is het voor iedereen eenvoudig om er actuele coupletten bij te maken.

–

4. Dansen in het bos

Een eenvoudig liedje om mee te zingen. Ik hoop dat iemand er ooit een toepasselijk sprookjesachtig dansje bij verzint.

–

5. Mens Durf te Leven

Dirk Witte schreef het lied in 1917 en Jean Louis Puisuisse zong de eerste versie. Later is dit lied vertolkt door vele anderen, onder wie Ramses Shaffy en Wende Snijders. Het is nog altijd actueel.

–

6. Engelse ziekte

Mensen die dit liedje horen begrijpen eerst niet waar het naartoe gaat. Daarna zijn ze even in verwarring en ongeveer halverwege het eerste couplet beginnen ze te lachen.

–

7. Geef Vlierhof een nieuw dak

Vlierhof, een leefgemeenschap in Keeken, niet ver van Nijmegen, hield in 2024 een crowdfundingsactie voor de vernieuwing van het dak van de boerderij. Ik schreef het liedje om de actie te steunen en de bewoners hebben het uit volle borst gezongen.

–

8. Daar kwam ene boer uit Zwitserland

Het volksliedje over de kleermaker die slecht werk leverde dateert uit de zeventiende eeuw. Mogelijk wordt hier de spot gedreven met Jean de Labadie, een Franse gereformeerde dominee die via Zwitserland naar Nederland kwam en een sekte begon die zich later in het Friese Wiewert vestigde.

–

9. Het Geheim van Koning Midas

Het originele verhaal komt uit de Griekse mythologie. In dat verhaal sterft Midas van schaamte als het geheim aan het licht komt, maar dat leek me niet nodig. Het was eigenlijk bedoeld als liedje, maar een wijsje kwam er nog niet, dus vooralsnog is het een gedicht.

–

10. Komt vrienden in het ronde

Dit lied, ook wel Het Slijperswiel genoemd, is een oud volkslied. Ik vond een uitgebreide versie met 21 coupletten in een zangbundel De Vino Caser of de Amsterdamse pakhuis vreugt uit 1783.

–

11. Het monster in de spiegel

Lang geleden huisde er een gevaarlijk monster in een van de werfkelders aan de Oudegracht in Utrecht. Wie het monster in de ogen keek verschroeide, totdat er alleen nog maar een hoopje as overbleef.

–

12. De Internationale

Dit is het lied dat gezongen wordt op de Eerste Mei, de internationale Dag van de Arbeid. De oorspronkelijke Franse tekst werd in 1871 geschreven door de Franse liedjesschrijver Eugène Pottier. Aanvankelijk werd het lied gezongen op de wijs van de Marseillaise, het Franse volkslied. De Vlaamse componist Pierre De Geyter schreef er in 1888 een eigen melodie voor. Tijdens de bijeenkomst van de Tweede Internationale in 1892 werd het lied uitgeroepen tot het strijdlied van de arbeidersbeweging. De Nederlandse vertaling is van Henriette Roland Holst, ze schreef die in 1899. De Internationale is in meer dan honderd talen vertaald.

–

13. Lied over de Vrede

Op 16 februari 2024 zong een groot gelegenheidskoor van 300 mensen op het Oldehoofsterkerkhof in Leeuwarden het lied Prayer of the Mothers van Yael Deckelbaum, in de Engelse vertaling van Loes Swinkels. Ze zongen met de situatie in Israël en Gaza in gedachten. Ze werden begeleid door 20 muzikanten en 30 dansers. Het was een mooie gebeurtenis en naar aanleiding daarvan schreef ik een vredeslied.

–

14. Een Nieuw Begin

Ik schreef het lied naar aanleiding van oud-en-nieuw 2023-20024. Maar eigenlijk kan elke dag een nieuw begin zijn en er is altijd hoop.

De abonnees van de Nieuwsbrief Groene Verhalen kunnen de 14 liedjes als compleet album downloaden, met daarbij een tekstboekje met gitaarakkoorden. Zie de nieuwsbrief voor de link.

Beluister ook de liedjes van 2023

De internationale Dag van de Aarde (Earth Day) wordt elk jaar gevierd op 22 april. Ik maakte er een liedje over, dat ik zong op zondag 21 april tijdens de Natuur&Milieumarkt in het Sarphatipark in Amsterdam.Het liedje over de Dag van de Aarde is te beluisteren via de knop hieronder.

Dag van de Aarde

Vandaag is het de dag van de Aarde
een groene bol in een eindeloos heelal
Het huis waar we wonen en leven elke dag
ons onderdak en toevluchtsoord
de bodem waarop alles groeit en bloeit
voedsel voor iedereen

Schoon water, schone lucht
en minder CO2
stikstof, zure regen
weg met de plastic soep
we fietsen overal naartoe
zonder batterij
Geen afval en meer kringloop
plant eens een boom

Waarom dieren in een hok?
groente genoeg
Met een vliegtuig ga je snel
maar een fietser ziet veel meer
De Aarde is een grote tuin
naast de oceaan
Kom spelen in de tuin
plaats voor iedereen

Meer over de Natuur&Milieumarkt

Meer liedjes in de maandelijkse Nieuwsbrief Groene Verhalen. Een abonnement is gratis via deze link.

Hier de liedjes die ik in 2023 schreef, plus enkele liedjes die ik al eerder maakte en een paar oudere Nederlandse liedjes. Alle liedjes zijn al eerder gepubliceerd in de Nieuwsbrief Groene Verhalen. De bedoeling is dat er in 2024 nog veel meer liedjes zullen volgen. Wie benieuwd is, kan zich abonneren op de maandelijkse Nieuwsbrief Groene Verhalen.

Alowieke zet een kopje koffie
De kopjes koffie die Alowieke zet zijn altijd heel bijzonder

De gedachten zijn vrij
Het lied wordt al eeuwenlang gezongen als protest tegen censuur en onderdrukking. De oorspronkelijke versie ‘Die Gedanken sind frei’ werd in de achttiende eeuw geschreven door een onbekende schrijver. De Nederlandse vertaling is van zangeres Cobi Schreijer (1922-2005).

De zon weerom
Een hoopvol lied, geschreven in november 2023 in de pipowagen op de Swetteblom

Een toffe Plek
Vlierhof is een kleinschalige ecologische woongemeenschap, met een boomgaard, groentetuin en grote kas. De bewoners wonen en werken op deze prachtige plek, die ze met liefde hoeden. Web: www.vlierhof.org
De melodie is van Friedrich Wilhelm Möller (1911-1993)

Het Eerste Liedje
Het Eerste Liedje zag op 1 oktober 2023 het licht, een maand nadat Dick Verheul had aangekondigd voortaan als liedjesschrijver door het leven te willen gaan.

Het broekie van Jantje
Een lied van de bekende dichter-zanger, illustrator en kunstschilder J.H. Speenhoff (1869-1945). Hij schreef het in 1904.

Het Uienlied
Als je samen eten aan het koken bent, dan moet je soms even wachten tot de aardappels gaar zijn. Dat is een goed moment om even een liedje te maken.

Inclusieve veiligheid
Een lied ter gelegenheid van een studiedag van de Werkgroep Inclusieve Veiligheid in 2018. Web: samenveilig.earth

Plastic kan nu echt niet meer
Lied ter gelegenheid van de Dag van de Aarde (Earth Day) 2018.

Schaapskleren
Een liedje naar aanleiding van de tweedekamerverkiezingen op 22 november 2023.

Terug te zijn in Friesland
Een liedje over het leven in een pipowagen op het Friese Platteland.

Vier weverkens
Een lied uit een tijd dat de wevers in de textielindustrie een armoedig leven leidden. Als een muisje in hun schapraai (provisiekast) zou kruipen, dan zou het van honger sterven. In het refrein is het geluid van een weefgetouw te horen.

De abonnees van de Nieuwsbrief Groene Verhalen kunnen de 12 liedjes als compleet album downloaden, met daarbij een tekstboekje met gitaarakkoorden. Zie de nieuwsbrief voor de link.

Aan het begin van 2024 wens ik iedereen toe dat alles beter wordt voor iedereen. Hierbij het lied ‘Een nieuw begin’ als start van een mooi jaar. Zing gerust mee!