Dick Verheul - liedjesschrijver en troubadourDick Verheul (1954) is liedjesschrijver en troubadour. Een kritische kijk op de maatschappij en een duurzame leefwijze vormen de groene draad voor de meeste liedjes. Het zijn liedjes over de wereld waarin we leven, met titels als ‘Iets van de wereld zien’, ‘Het monster in de spiegel’, ‘Plastic kan nu echt niet meer’ en ‘Het geheim van Koning Midas’. Maandelijks verschijnt de elektronische nieuwsbrief Groene Verhalen, waarin elke keer het nieuwste liedje wordt gepresenteerd aan een belangstellende groep abonnees.
Dick Verheul bewoont een groot deel van het jaar een pipowagen op Ecoboerecamping De Swetteblom op het Friese platteland. Hij werkte eerder bij Omslag werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling, het programma Licht op Groen op Q-radio, milieu-educatiecentrum De Kleine Aarde, dagblad De Waarheid, het tijdschrift Twintig van de soldatenvakbond VVDM en de legendarische scholierenkrant De Snijboon.
Elke maand is er in muziekcafé De Lantaern in Zevenaar een inspirerend open podium met heel verschillende artiesten. Zaterdag 24 januari ga ik daar optreden, van 20.30 tot 21.15 uur. Het wordt een gezellige en inspirerende avond en de entree is gratis.
Muziekcafé de Lantaern, De Hooge Bongert 3, 6903DA Zevenaar
Het was een prachtige avond in theater De Bres, waar acht liedschrijvers op donderdag 4 december hun mooiste liedjes brachten. Ook het koor STORM liet zich horen. Ik zong die avond het liedje Ouderwets is uit de mode, dat hieronder te beluisteren is.
Kamperstraat 30′ heet het liedje dat ik maakte speciaal voor het optreden voor Lege Stoelen in Zwolle op 9 september 2025 in Odeon. Voor deze speciale editie in het teken van het programma ‘Zwolse Bodem’ moest ik een liedje hebben dat over Zwolle gaat, een stad waar ik begin jaren zeventig woonde. En zo ontstond het lied ‘Kamperstraat 30’, het adres waar destijds het jongerencentrum Klein Palvu was gevestigd.
Later zong ik het lied nog eens tijdens het Podium Zwaluw in Lekkum. De opname daarvan is hierboven te beluisteren.
Het liedje speelt zich vijftig jaar geleden af. Bij sommige woorden in de tekst heb ik getwijfeld of ik ze moest gebruiken. Want weet iemand vandaag de dag nog wat een stencil is? Een rakel? Gestetner?
De stencilmachine had destijds een centrale plek in menig actiecentrum. Met de schrijfmachine tikte je teksten op een ‘moedervel’ en met de stencilmachine maakte je dan duizend afdrukken of meer. De machine draaide op stroom, maar er zat ook een slinger aan, zodat je ook handmatig kon stencilen. Een moedervel kostte destijds 20 cent, papier kostte een cent per vel. De stencilmachine betekende vrijheid van drukpers voor de armen. Er waren verschillende soorten stencilmachines, maar het beste merk was Gestetner.
Voor het maken van affiches gebruikten we de zeefdruktechniek. De ‘zeef’ is een nylon doek dat is opgespannen op een raamwerk. De nylon zeef laat inkt door. Via een fotografisch proces brachten we de afbeelding over op de zeef en wel zodanig dat de zeef alleen nog maar inkt doorliet op plekken waar we inkt wilden hebben. Om een afdruk te maken legde je de zeef op een vel papier. Daarna drukte je de inkt door de zeef met een ‘rakel’: een plankje met een rubber strip eraan. Het lijkt wel een beetje op zo’n ding waarmee je de vloer van de badkamer droog maakt.
De technieken komen nu wellicht onhandig, ouderwets of primitief over. Maar het gaf wel onafhankelijkheid en je kon er veel creativiteit in kwijt.
Kamperstraat 30
Het waren jaren van verzet en van protest
Provo, flower power, het ijlde nog na
Zwolle, jaren zeventig, ik was achttien jaar
Op de Veerallee naar school, deed een beetje maar mijn best
Maar het mooist was toch Klein Palvu, in de Kamperstraat,
een centrum vol van actie, plaats van samenkomst, een broeinest
Iedereen die jong was
en de wereld anders wou
kon medestanders vinden
in de Kamperstraat
We deelden daar na schooltijd leed en lief
Troffen daar elkaar in het scholierenkafee
Kafee dat spelde je K A F dubbel E
Ook de spelling was progressief
Er waren acties, demonstraties iedereen moest horen
iedereen moest weten van onze klacht en onze grief
Protest tegen de oorlog in Vietnam
Het onderwijs zou anders moeten
De school op de verkeerde route
Alles moest anders als het even kan
en zeker democratischer, want wij zijn nu aan zet
er komen andere tijden want wij komen er aan.
De machine draaide stencils van vroeg tot ’s avonds laat
Niks geen getiktok of getwitter
Wij hadden de machine van Gestetner
We deelden uit in de Diezerstraat.
Tot alles op is, blad voor blad, ons verhaal gaat rond
Verkleumd tevreden weer naar huis, we deden weer een goede daad
En de drukkerij zat vlak onder het dak
Affiches handgemaakt ontstonden wonderwel
En werden dan gedrukt, gerakeld vel voor vel
En als het donker was dan werden ze geplakt
op schuttingen en muren waar ieder ze kon zien
Als je niet door de politie was gepakt
De wereld moest veranderen en dat gebeurde wel
Maar niet altijd ten goede, soms helemaal verkeerd
Uren vergaderd, gestencild, geageerd
actie gevoerd, we luidden luid de bel
Had het zin? Natuurlijk had het zin. Stel je toch eens voor
Hadden wij toen niets gedaan, de wereld was een hel
Een gevarieerd publiek luisterde op dinsdag 8 juli naar het liedje Ermelo, tijdens de maandelijkse Haagse Open Mic in Amare in Den Haag. In totaal negen artiesten brachten hun liedjes of gedicht. Het was een mooie avond.
Dit jaar zag een nieuwe organisatie het licht: Ik ben autovrij. Ik las er over in de krant. Zoals de Bovag en de ANWB opkomen voor de belangen van de automobilisten, zo gaat deze organisatie zich inzetten voor de niet-autobezitters, de autovrije mensen.
Ik ging meteen kijken op de website ikbenautovrij.nl en ontdekte daar dat het doel van ‘Ik ben autovrij’ nog breder is. De organisatie streeft naar een samenleving die minder autocentristisch is, want dat is beter voor individu en maatschappij. Ik heb me meteen aangemeld als lid.
De organisatie bestaat sinds januari 2025 en in korte tijd is er al veel werk verzet. Zo zijn er al statuten en een mooi concept-beleidsplan. Maar wat er nog aan ontbrak was een lied!
In mei maakte ik een liedje, dat ik op een donderdagavond in Leeuwarden voor het eerst zong met hulp van van de Sing&SongSingers. Omdat het een nieuw liedje is, zitten er nog wat fouten en versprekingen in de opname. Lees dus hieronder even mee voor een goed begrip. Over een paar weken zal het wel beter gaan en dan komt er een nieuwe versie.
Ik ben autovrij
De wereld is van mij
tot aan de horizon
een bankje in het park
frisse de lucht en volop zon
Ontmoetingen op straat
waar een mens zo van geniet
het gaat zoals het gaat
en een auto heb ik niet
O wat ben ik blij
want ik ben autovrij
Ik loop, ik trein, ik fiets
er ontbreekt mij niets
Benzine is zo duur
de wegenwacht kost geld
naar de garage voor een beurt
de verzekering gebeld
Belasting nog daarbij
duur parkeren geeft verdriet
Ik lach om al die zorgen
want een auto heb ik niet
Altijd maar die twijfel
kom ik wel op tijd
het leven in een auto
geeft veel narigheid
Sturen moet je zelf doen
geen chauffeur, geen machinist,
Ik moet er niet aan denken
een auto heb ik niet
Geen sterke irritatie
In een eindeloze file
maar staren uit het raampje
op het ritme van de wielen
Straks een eindje fietsen
of bussen als het giet
ik ga waarheen ik wil
want een auto heb ik niet
Maar liefst zes singer-songwriters vertolkten op 18 mei hun mooiste liedjes in Stadsschouwburg De Harmonie. Een aandachtig en enthousiast publiek vulde de zaal.
De zes artiesten, twee mannen en vier vrouwen, waren allen deelnemer aan de groep Sing & Song, die regelmatig bijeenkomt om onder leiding van zangeres Selma Ebbens hun liedjes nog verder te verbeteren.
Zelf zong ik drie liedjes: Iets van de Wereld Zien, De Kringloop van het Leven en Het Eerste Liedje.
Gegroet, vanaf een zonnige ecoboerencamping De Swetteblom op het Friese platteland. Het werd zo groen dankzij de noeste tuinarbeid van Alowieke en niet te vergeten het afwaswater dat ik hier elke dag overheen kieper.
Luister naar ‘Terug te zijn in Friesland’
Eind april werd het interview gepubliceerd, dat ik had met Trouw. Het verscheen in het kader van de wekelijkse rubriek Doen en laten, waarin mensen vertellen hoe ze hun geld besteden.
Het verhaal begint met: “Troubadour Dick Verheul (70) woont in een pipowagen en heeft niet veel nodig voor een rijk leven.” In het interview gaat het over de vragen ‘Trok onlangs de beurs voor…’, ‘Zet geld opzij voor…’, ‘Zal nooit besparen op…’, ‘Geeft geen cent uit aan…’ en ‘Over vijf jaar…’.
Louël de Jong deed het interview en Rosalie van der Does maakte de foto.
Het verhaal verscheen op 25 april in de bijlage Tijdgeest van Trouw. Abonnees van Trouw kunnen het lezen via deze link.
Elke maand verschijnt er een nieuw liedje over de wereld waarin we leven in de Nieuwsbrief Groene Verhalen. Neem een abonnement op de nieuwsbrief om de nieuwe liedjes als eerste te horen. Klik op de afbeelding hieronder voor een gratis abonnement.
Recent bekeek ik nog eens de film The Great Dictator uit 1940. Charles Chaplin schetst in deze film een beeld van de dictatuur die dictator ‘Hynkel’ aan het vestigen is.
Destijds was volstrekt duidelijk wie werd bedoeld met Hynkel. Tegenwoordig zie je dit soort schreeuwende machtswellustelingen overal. De film is dan ook buitengewoon actueel.
Mooi en ontroerend is de toespraak aan het eind van de film.
Charles Chaplin speelt niet alleen de rol van dictator Hynkel, hij is ook de joodse kapper die uit een gevangenenkamp ontsnapt door zich te vermommen in een Duits legeruniform. Als de kapper wordt aangezien voor de dictator Hynkel, moet hij het spelletje wel meespelen. En zo belandt hij op een podium om een enorme mensenmassa toe te spreken. Het wordt een heel bijzondere toespraak, die eindigt met een persoonlijk bericht aan Hannah, de buurvrouw van de kapper die net als hij in verzet komt tegen het onrecht dat de joodse gemeenschap wordt aangedaan.
De hele film duurt ruim twee uur en is hier te bekijken. De toespraak begint om 1:58.