Hij is de zoon van een tuinder en het tuindersvak heeft hem nooit meer losgelaten. Daarbij bedacht hij vernieuwende concepten om het een tikje anders te doen: duurzamer, met meer gemeenschapszin. Met Hof van Twello, het concept van de meente en Renderend Landschap laat hij zien dat zijn ideeën in de praktijk werken. Beluister het interview met Gert Jan Jansen in de veertiende aflevering van Groene Verhalen.
We treffen hem in zijn ouderlijk huis in Twello, waar hij na verloop van tijd terugkeerde. Zijn opa heeft het huis gebouwd in 1904. Vanaf zijn vierde jaar werkte hij mee op de tuin. Later ging hij tropische landbouw studeren. Hij wilde ontwikkelingswerker worden, maar de praktijk in Mexico stelde hem teleur. Terug in Nederland kwam hij terecht bij een project waarbij hij samen met Surinaamse junkies exotische groenten kweekte in Den Haag. Het bedrijf ging uiteindelijk Xotus heten.
De Nieuwe Meente
Terug in zijn geboortedorp Twello begon hij met Hof van Twello. Het boek Het Rijk van de Schaarste van filosoof Hans Achterhuis bracht hem op ideeën voor een bijzondere aanpak.
Het is voor tuinders een uitdaging om de kosten van de arbeid binnen de perken te houden. In de tuinbouw gebeurt dat door het hele gezin in te schakelen, door met illegalen te werken of vrijwilligers. Gert Jan Jansen bedacht een andere manier, afgeleid van het oude principe van de meente, de gezamenlijke gronden. Op Hof van Twello paste hij dat toe. Een jaar geleden heeft hij het bedrijf overgedaan aan opvolgers.
Het principe in een notendop: Op het terrein zijn ongeveer 25 moestuintjes, die gratis ter beschikking worden gesteld aan mensen uit de omgeving. Deze mensen gebruiken de helft de van hun tuintje voor zichzelf. Op de andere helft verbouwen ze groente voor de streekwinkel op het terrein. Van de opbrengst van de verkoop van hun oogst krijgen ze de helft uitbetaald. Het is een systeem waar veel mensen van profiteren.
Renderend Landschap
Inmiddels is hij nu aan de slag met nog een ander concept: Renderend Landschap. Het is een antwoord op de verschraling van het landschap, waar allerlei elementen zoals houtwallen verdwenen zijn. Zijn idee: breng dat soort elementen terug, maar doe het zo dat de boer of tuinder er iets mee verdient. Er kunnen bijvoorbeeld kruiden worden geoogst, die verkocht kunnen worden als kruidenthee of drinkbouillon.
Het Wildplasgilde
Een recente ludieke actie blijkt een serieuze ondertoon te hebben. Geïnspireerd door het Wildplukkersgilde, richtte Jansen het Wildplasgilde op, waarvan hij vooralsnog het enige lid is. De plaatselijke krant wijdde er een flink artikel aan. Het gilde komt in actie voor meer openbare toiletten. En tevens vraagt het aandacht voor een grote ontbrekende schakel in de kringloop: de mens die alle plas en poep via het riool naar de zee afvoert, waardoor kostbare mineralen verloren gaan.
Voor de toekomst ziet Gert Jan Jansen nog veel meer mogelijkheden voor kleinschalige, lokale economie. “Jaren geleden hoorde ik: ach, het is te laat, alles is geglobaliseerd. Maar het blijkt dat je wel degelijk nog heel veel kunt doen. Je hele voedselpakket kun je uit de directe omgeving halen.”